اجتماعى مسلمانان بود و دعوت او شامل همين سه جنبه بود ، نمونه اعلايى كه براى مصالح مسلمانان در نظر داشت ، اوضاع و احوال و صفات اخلاقى و نظام سياسى صدراسلام و دوران « خلفاى راشدين » بود كه به راستى چنان اتحادى داشتند و به دين خود افتخار مىورزيدند ، در حالى كه مذاهب و مسلك‌هاى ديگر ، در ميان آنها اخلاقى ايجاد نكرده بود و رابطه برادرى اسلام آن‌قدر محكم و مستحكم بود و در نتيجه اخلاق ، عزت نفس ، شرف و فضيلت مخصوص آنها بود و نفيس‌ترين دارايى خود را در راه عقيده و ايمان و عزت خود فدا مىكردند و تا جايى كه مىتوانستند به نشر علم و معرفت مىپرداختند و بدون تعلل « امر به معروف و نهى از منكر » را اجرا مىكردند ، ولى به مرور زمان ، فساد عقايد در ميان آنها نفوذ كرد كه عمده‌ترين آنها عبارت بود از : 1 . عقيده جبر 2 . خطا در فهم « قضا و قدر » ، تا جايى كه مردم به تدريج از انجام اعمال جدى بازماندند . 3 . بدعت‌هايى كه مردم مشرق زمين در دو قرن سوم و چهارم ، بر عقايد اسلامى افزودند و تفرقه ميان مسلمانان انداختند و تعليمات اصلى را فاسد كردند . 4 . افكارى كه سوفسطايىها ايجاد كردند و خيالات و اوهام را به صورت حقايقى جلوه دادند . 5 . جعل و نشر احادث دروغى كه به رسول اكرم صلى الله عليه و آله نسبت دادند كه مانند سم قاتل روح سعى و عمل و عزت نفس را كشت و همت مردم سست شد و از ارشاد مردم به سوى اصول دين و نشر علم بازماندند .